Sprawy spadkowe wracają po pogrzebie, gdy pierwsze formalności są już za nami. Tu najłatwiej przegapić terminy — od decyzji o przyjęciu spadku po zgłoszenie do skarbówki. Poniżej fragment planu dla tej sytuacji.
Sytuacja w tym przykładzie
Po zmarłym zostaje majątek: mieszkanie i oszczędności. Nie wiadomo na pewno, czy zostawił testament. Możliwa była też własna firma.
Ważne
Ureguluj spadek — potwierdź, kto dziedziczy
Żeby dysponować majątkiem (konto, mieszkanie, auto), trzeba formalnie potwierdzić dziedziczenie.
Gdzie
Notariusz albo sąd rejonowy
Termin
6 miesięcy na decyzję o przyjęciu/odrzuceniu spadku — to twardy termin
Prawo daje 6 miesięcy (od dowiedzenia się o powołaniu) na decyzję spadkobiercy. Są trzy ścieżki: przyjęcie wprost, przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiedzialność za długi ograniczona do wartości majątku) albo odrzucenie. Brak decyzji w terminie = z mocy ustawy przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza.
⚠ Jeśli zmarły mógł mieć DŁUGI, ma to znaczenie przy wyborze ścieżki; skutki każdej z nich i swoją sytuację potwierdź u notariusza lub w sądzie. Oświadczenie składa się u notariusza lub w sądzie. (Nie wskazujemy, którą opcję wybrać — to indywidualna decyzja.)
Potwierdzenie dziedziczenia: u NOTARIUSZA (akt poświadczenia dziedziczenia, gdy spadkobiercy się zgadzają, bez sporu) albo w SĄDZIE rejonowym (stwierdzenie nabycia spadku, gdy jest spór, testament szczególny lub brak zgody).
Termin 6 miesięcy na odrzucenie spadku z długami to najczęstsza pułapka: po nim możesz odpowiadać za długi zmarłego.
W pełnym planie: pozostałe 1 krok, potrzebne dokumenty i koszt.
Testament notarialny znajdziesz w rejestrze NORT u dowolnego notariusza; własnoręczny trzeba znaleźć fizycznie.
Gdzie
Notariusz (rejestr NORT) albo sąd spadku
Termin
przed potwierdzeniem dziedziczenia
Z aktem zgonu udaj się do dowolnego notariusza i poproś o sprawdzenie w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT). Rejestr pokazuje sam FAKT sporządzenia testamentu notarialnego (nie treść) i wskazuje, u którego notariusza go szukać.
Testament własnoręczny (spisany w domu) w NORT się NIE pojawi; trzeba go fizycznie odnaleźć wśród dokumentów zmarłego.
Kto ma testament, ma obowiązek złożyć go w sądzie spadku (lub był u notariusza); uchylanie się grozi grzywną. Otwarcie i ogłoszenie testamentu to czynność techniczna; o tym, kto dziedziczy, rozstrzyga dopiero stwierdzenie nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia.
PILNE: zarząd sukcesyjny firmy — masz tylko 2 miesiące
Bez zarządu sukcesyjnego w 2 miesiące firma zostaje wykreślona z CEIDG, a NIP i umowy o pracę wygasają.
Gdzie
Notariusz (wpis do CEIDG)
Termin
2 miesiące od śmierci u notariusza — to twardy termin
Jeśli zmarły nie powołał zarządcy sukcesyjnego za życia, spadkobiercy mogą to zrobić u NOTARIUSZA, ale tylko w 2 MIESIĄCE od śmierci. Po tym terminie uprawnienie wygasa bezpowrotnie.
Z zarządcą firma działa dalej jako „przedsiębiorstwo w spadku”, zachowuje NIP zmarłego, a umowy z pracownikami i kontrahentami trwają. Zarząd może trwać do 2 lat (sąd przedłuża do 5).
BEZ zarządu: po 2 miesiącach wpis w CEIDG zostaje wykreślony, NIP wygasa, koncesje wygasają, a UMOWY O PRACĘ wygasają z dniem śmierci pracodawcy (art. 63² KP); pracownikom przysługuje wówczas odszkodowanie za okres wypowiedzenia.
Termin 2 miesięcy jest nieprzywracalny: po nim firmy nie da się już „uratować” zarządem sukcesyjnym.
W pełnym planie: pozostałe 1 krok, potrzebne dokumenty i koszt.
Za zmarłego nie składasz PIT; urząd sam wydaje decyzję, a jego zaległość podatkowa staje się długiem spadkowym.
Gdzie
Urząd skarbowy
Termin
30 dni na zgłoszenie ulg/wydatków zmarłego
Spadkobiercy NIE składają zeznania PIT za zmarłego; urząd skarbowy sam ustala dochód i wydaje decyzję. Masz 30 dni (od zawiadomienia urzędu) na zgłoszenie ulg i wydatków zmarłego, które obniżą podatek. 1,5% podatku za zmarłego nie da się już przekazać.
Zaległość podatkowa zmarłego to dług spadkowy; odpowiada się za nią na zasadach przyjęcia/odrzucenia spadku (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność do wartości majątku).
Odsetki od zaległości są „zamrożone” na dzień śmierci. Ewentualna nadpłata podatku przechodzi na spadkobierców.
Sześć miesięcy od chwili, gdy dowiedziałeś się o powołaniu do spadku. To twardy termin — po nim, z mocy ustawy, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiedzialność za długi ograniczona do wartości majątku).
Gdzie sprawdzić, czy był testament?
U dowolnego notariusza w rejestrze NORT — pokazuje sam fakt sporządzenia testamentu notarialnego i u którego notariusza go szukać. Testamentu spisanego w domu w NORT nie ma; trzeba go znaleźć wśród dokumentów.
To informacja, nie porada prawna. Pokazujemy fragment planu
na przykładzie. Twój plan zależy od Twoich odpowiedzi. Treść opracowana na podstawie
oficjalnych źródeł (gov.pl, ZUS, USC, ustawy), stan na 2026-06-19.
