Śmierć bliskiej osoby za granicą to podwójnie trudna sytuacja: do żałoby dochodzi sprowadzenie ciała lub prochów do Polski i załatwianie spraw w obcym kraju. Oto, co trzeba zrobić i na co uważać — żeby nie przepłacić i nie utknąć w urzędach.
Najpierw: zgłoszenie i zagraniczny akt zgonu
Zgon rejestruje się najpierw w kraju, w którym nastąpił — tam dostaniesz zagraniczny akt zgonu. Pomóc w formalnościach na miejscu może konsulat RP: powiadamia rodzinę, wskazuje uprawnione firmy, pomaga w tłumaczeniach i może pośredniczyć w uzyskaniu aktu zgonu. Ważne: konsul nie pokrywa kosztów transportu ani pogrzebu.
Sprowadzenie do Polski — dwa pozwolenia
Żeby przewieźć ciało lub prochy do kraju, potrzebujesz po kolei:
- pozwolenia starosty (lub prezydenta miasta) właściwego dla miejsca pochówku, wydanego w porozumieniu z sanepidem — co do zasady bezpłatnie, do 3 dni od wniosku;
- zaświadczenia konsula RP w kraju zgonu, że zwłoki lub urna mogą zostać wwiezione do Polski (osobne dla trumny, osobne dla urny).
Transport realizuje wyspecjalizowana firma pogrzebowa z uprawnieniami do przewozu międzynarodowego — to ona zwykle załatwia papiery jako pełnomocnik rodziny.
Prochy czy zwłoki? To ogromna różnica w kosztach
Procedura urzędowa jest taka sama, ale praktyka i cena — zupełnie inne:
- Zwłoki (trumna): tylko specjalnym transportem spełniającym wymogi sanitarne — drogo i skomplikowanie.
- Prochy (kremacja za granicą, urna): w szczelnym pojemniku można je przewieźć dowolnym środkiem, nawet bagażem podręcznym w samolocie czy autem. Znacznie taniej i prościej.
Ile to kosztuje
Orientacyjnie, transport drogowy z Niemiec, Holandii czy Belgii to ok. 4–7 tys. zł, z Włoch, Hiszpanii czy Wielkiej Brytanii 5–10 tys. zł, ze Skandynawii 10–15 tys. zł, a lot z USA czy Kanady — od ok. 12 tys. zł. Bez ubezpieczenia repatriacja zwłok bywa wyceniana nawet na kilkadziesiąt tysięcy złotych. Dlatego sprawdź, czy zmarły miał polisę turystyczną z opcją repatriacji (assistance) — ona pokrywa transport. Uwaga: karta EKUZ nie obejmuje sprowadzenia ciała, tylko leczenie.
Polski akt zgonu — transkrypcja
Żeby zagraniczny akt zgonu działał w Polsce (bank, ZUS, spadek, wykreślenia z rejestrów), trzeba go wpisać do polskich ksiąg. To transkrypcja — opłata ok. 50 zł, polski odpis w cenie. Zrobisz to w dowolnym USC w Polsce albo przez konsulat. Potrzebny będzie zagraniczny odpis z tłumaczeniem urzędowym (przy unijnym formularzu wielojęzycznym tłumaczenie bywa zbędne). Więcej o samym dokumencie: akt zgonu krok po kroku.
Dalsze sprawy są takie same jak w kraju
Mając polski akt zgonu, załatwiasz resztę normalnie: zasiłek, bank, ZUS, spadek. Zacznij od ogólnej kolejności: co po śmierci bliskiej — od czego zacząć.