Jeśli zmarły mógł zostawić testament, zacznij od notariusza. Testament notarialny widać w ogólnopolskim rejestrze NORT, a testament spisany odręcznie trzeba odnaleźć wśród dokumentów osoby zmarłej.
Co zrobić teraz
- Z odpisem aktu zgonu idź do dowolnego notariusza i poproś o sprawdzenie w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT). Zrobi to każda kancelaria w Polsce, nawet jeśli dokument spisywał ktoś inny.
- Rejestr pokazuje sam fakt sporządzenia testamentu notarialnego, a nie jego treść, i wskazuje, u którego notariusza jest przechowywany. Po treść zgłaszasz się już do tej konkretnej kancelarii.
- Testament własnoręczny (spisany w domu) w NORT się nie pojawi. Trzeba go fizycznie odszukać wśród rzeczy zmarłego.
Gdzie szukać testamentu spisanego odręcznie
Rejestr NORT obejmuje tylko testamenty spisane u notariusza. Jeśli zmarły mógł zostawić testament napisany własną ręką, trzeba go po prostu znaleźć. Najczęściej leży tam, gdzie osoba trzymała ważne dokumenty: w teczce z papierami, w szufladzie biurka, w domowym sejfie, czasem w skrytce bankowej albo u kogoś zaufanego, na przykład u prawnika. Zajrzyj też do korespondencji i notatek, bo bliscy bywają wskazani jako osoby, które mają testament otworzyć.
Masz testament w ręku, co dalej
Kto znalazł albo przechowuje testament, ma obowiązek złożyć go w sądzie spadku (chyba że był sporządzony u notariusza). To nie jest dobrowolne. Uchylanie się od tego, a tym bardziej ukrywanie czy zniszczenie testamentu, grozi grzywną. Nie poprawiaj w nim niczego i nie dopisuj swoich uwag.
Otwarcie i ogłoszenie testamentu to czynność techniczna i samo w sobie nie przesądza, kto dziedziczy. O tym rozstrzyga dopiero stwierdzenie nabycia spadku w sądzie albo akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Dopóki nie ma takiego dokumentu, sam zapis w testamencie nie wystarczy bankowi czy urzędowi.
Ile to kosztuje i kiedy to zrobić
Samo sprawdzenie w NORT to u notariusza wydatek rzędu kilkudziesięciu złotych. Oficjalne informacje o rejestrze prowadzi Krajowa Rada Notarialna: rejestr testamentów (NORT). Sprawdzenie warto zrobić na początku, zanim ruszysz z resztą spraw spadkowych. Testament potrafi zmienić krąg osób, które dziedziczą, więc lepiej wiedzieć o nim od razu, niż cofać ustalenia później. Do samego sprawdzenia wystarczy odpis aktu zgonu i Twój dokument tożsamości.