Po śmierci męża lub żony wiele osób jest zaskoczonych, że nie dziedziczą całego wspólnego majątku, tylko dzielą część z dziećmi. To nie błąd. Wynika z tego, jak działa wspólność majątkowa małżeńska, i warto to zrozumieć, zanim ruszy sprawa spadkowa.
Najpierw podział majątku wspólnego
Jeśli małżonkowie mieli wspólność majątkową (a tak jest domyślnie, gdy nie podpisali intercyzy), to co zarobili i kupili w trakcie małżeństwa, należy do nich „po połowie”. Śmierć kończy tę wspólność. W praktyce najpierw wydziela się połowę, która od zawsze należała do żyjącego małżonka, a dopiero reszta wchodzi do spadku.
Przykład
Załóżmy, że małżeństwo kupiło w trakcie małżeństwa mieszkanie i mają dwoje dzieci. Po śmierci jednego z małżonków:
- połowa mieszkania od razu należy do żyjącego małżonka (to jego część wspólnego majątku),
- druga połowa to spadek, który dzieli się między żyjącego małżonka i dwoje dzieci.
W efekcie wdowa lub wdowiec ma swoją połowę plus udział w drugiej połowie, a dzieci dzielą między siebie resztę. Dlatego mówienie „przecież dziedziczę wszystko po mężu” bywa nieporozumieniem, choć żyjący małżonek i tak ma zwykle największą część.
Uwaga na majątek osobisty
Nie wszystko, co miał zmarły, dzieli się „po połowie”. Majątek osobisty, czyli na przykład rzeczy nabyte przed ślubem, spadki i darowizny otrzymane wyłącznie przez zmarłego, nie wchodzi do połowy żyjącego małżonka. Ten majątek w całości należy do spadku i dziedziczą go małżonek oraz dzieci na zasadach ogólnych. Dlatego przy porządkowaniu spraw warto rozróżnić, co było wspólne, a co osobiste, bo od tego zależy, ile faktycznie wchodzi do podziału.
Co z kontem i rachunkami
Wspólne konto bankowe nie jest blokowane w całości. Co do zasady żyjący współwłaściciel zachowuje dostęp do swojej części, ale banki różnie traktują środki zmarłego i mogą ograniczyć wypłaty do czasu uporządkowania spadku. Najlepiej zapytać wprost swój bank, jak zabezpieczyć dostęp do bieżących pieniędzy. Więcej tu: konto bankowe po śmierci.
Co dalej
Żeby formalnie potwierdzić, kto i w jakiej części dziedziczy, potrzebne jest stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, a potem ewentualny dział spadku. Całość sprawy spadkowej tłumaczymy w tekście spadek, od czego zacząć.